کهکشان دانش:شايع ترين علت زخمهاي دهاني، صدمه هاي فيزيکي است. خيلي به سادگي، گاز گرفتن گونه يا زبان و لب در هنگام غذا خوردن،



تيزي يک دندان، ضربه ناشي از مسواک زدن محکم و يا دندان هاي مصنوعي که در دهان لق مي خورند، مي توانند بافت دهان را زخم کنند. اين زخمها به زخمهاي ناشي از ضربه معروفند.
عوامل ديگري نيز ممکن است در دهان زخم ايجاد کنند؛ مثلا سوختگي ناشي از غذاي داغ، زخمهاي ناشي از برفکهاي دهاني، تبخالهاي دهاني (داخل دهان)، واکنش به بعضي داروها مثل داروهاي شيمي درماني، سيفيليس، ايدز، ديابت و يا سرطان. اما اگر در دهان خود زخمهاي زيادي داريد که مرتباً خوب مي شوند و دوباره عود مي کنند، به «آفت» فکر کنيد.
علامت آفت چيست؟
آفت بيماري شايعي است که به صورت عود کننده در دهان ايجاد مي شوند. در واقع آفت بسيار شايع تراز آن چيزي است که بتوانيد حدس هم بزنيد. يک پنجم افراد بالغ به آفت دچار مي شوند. زبان، کف دهان و لثه ها ممکن است دچار آفت شود.
زخمهاي آفتي معمولاً دايره اي شکل هستند که کف آنها سفيد رنگ و لبه زخم نامنظم است. ممکن است چند آفت در کنار هم قرار بگيرند و به صورت خوشه اي ديده شوند.
آفت هاي کوچک معمولاً در 3 تا 6 روز برطرف مي شوند، اما آفتهاي بزرگ ممکن است حتي تا 10 هفته در دهان باقي بمانند. اگر آفتي در کنار لوزه ها و حلق قرار بگيرد، خوردن و بلعيدن را بسيار مشکل و دردناک مي کند. دليل خاصي براي ايجاد آفت يافت نشده است، اما تغييرات هورموني و استرس ممکن است زمينه را براي ايجاد آفت فراهم کنند.
زخمهاي دهاني چگونه درمان مي شوند؟
براي درمان يک زخم دهاني بايد علت آن را بدانيم. بعضي وقتها درمان بسيار ساده و در حد رفع تيزي يک دندان يا پرکردگي و يا ترميم دندان مصنوعي است، اما اگر علت زخمها شناخته شده نباشد، درمان آن نيز مشکل تر خواهد شد؛ مثلاً آفت درمان پذير نيست، اما براي کم کردن سوزش آن مي توان از دهانشويه ها و پمادهاي بي حس کننده استفاده کرد.
مدتي است که در دهانم زخم وجود دارد. چه بايد بکنم؟
اگر زخمي بيش از دو هفته در دهان بماند و بهبود پيدا نکند، حتماً بايد درباره آن با دندان پزشک يا پزشک خود مشورت کنيد. دندان پزشک ممکن است راه هايي را براي درمان آن پيشنهاد کند و در صورتي که زخم خوب نشد، به اقدامات احتياطي بيشتري مثل انجام بيوپسي قسمتهاي خوني و ارجاع به متخصص نياز است.
زخمهايي را که بيش از دو تا سه هفته در دهان شما وجود دارند و خوب نشده اند، سرسري نگيريد. ممکن است عوامل مختلفي در ايجاد آن مؤثر باشد که يکي از آنها سرطانهاي دهان است.
بنابراين حتماً جريان را پيگيري کنيد. بسياري از زخمهاي عود کننده دهان نيز ممکن است نشان دهنده مشکلات عمومي بدن مثل بيماري هاي خاص و يا کمبود ويتامينها باشند. کم خوني ها و مشکلات گوارشي هم ممکن است علت ايجاد زخمهاي دهاني باشند.
آيا سرطان مي تواند در دهان زخم ايجاد کند؟
معمولا سرطانهاي دهان در ابتدا به صورت زخم ظاهر مي شوند. البته ضايعه هاي ديگري مثل لکه هاي پايدار قرمز، سفيد و يا مخلوطي از اينها و يا برجستگي ها و... هم ممکن است به عنوان ضايعه هاي پيش سرطاني مطرح شوند. اما زخمهاي دهاني از شايع ترين علايم اوليه سرطان دهان هستند. البته نگران نشويد و هر زخمي را در دهانتان به عنوان عامل ابتلا به سرطان ندانيد.
اما دقت کنيد، اگر زخمي بدون وجود علتي آشکار (مثل يک دندان يا پرکردگي تيز يا... ) مدت طولاني در دهان باقي بماند، ممکن است شروعي براي سرطان دهان باشد. اين زخمها هر چه زودتر درمان شوند احتمال تبديل آنها به سرطان کمتر مي شود. پس لطفاً در مورد آنها با دندان پزشک خودتان مشورت کنيد. زخمهاي پيش سرطاني معمولاً روي سطوح مختلف زبان مثل سطح پشتي، کناري يا زيرين اتفاق مي افتند، اما بندرت ممکن است که زخمهاي پيش سرطاني در مناطق ديگر دهان هم يافت شوند. سيگار کشيدن و مصرف الکل زمينه را براي ابتلاي سرطان دهان فراهم مي کند.
کساني که هم سيگار و هم الکل را به مقدار زياد مصرف مي کنند، استعداد بسيار زيادي براي ابتلا به سرطان دهان دارند.
چگونه مي توانيم يک زخم ناشي از ضربه را بشناسيم؟
زخمهاي ناشي از ضربه معمولاً در کنار يا نزديکي عامل ايجاد کننده ضربه ديده مي شوند و تا وقتي که عامل ايجاد کننده زخم از بين نرود، زخم در سر جاي خود باقي مي ماند.
روشهاي جلوگيري از زخمهاي دهاني
*حداقل روزي دو بار دندانهايتان را مسواک بزنيد
* مرتب نخ دندان بکشيد
* مرتب به دندانپزشکي برويد
* به آرامي مسواک بزنيد و مراقب باشيد مسواک دهان شما را زخم نکند
* رژيم غذايي خود را در حالت تعادل نگه داريد. از غذاهاي پر از ويتامين و ميوه ها و سبزي هاي تازه و نانهاي سبوس دار و گوشت و شير به مقدار کافي استفاده کنيد
* از خوردن غذاهاي بسيار تند، ادويه دار و بسيار ترش پرهيز کنيد
* وضعيت سلامت عمومي بدن خود را بررسي کنيد و مطمئن شويد که به بيماري هايي مثل ديابت و يا التهاب روده ها دچار نيستيد؛ چون اين بيماري ها زمينه را براي ايجاد زخمهاي دهاني فراهم مي کند.
* اگر پرکردگي نامناسب و يا دندان مصنوعي مشکل داري در دهان داريد که مرتب دهان شما را زخم مي کند، براي ترميم هر چه سريع تر آن اقدام کنيد. مزمن شدن زخمهاي دهاني خطرناک است.
* مرتب دهان خود را معاينه کنيد و تمام بافت دهان بويژه سطحهاي مختلف زبان از جمله پشت و کنار زبان و کف دهان را بخوبي معاينه کنيد. بعضي از اوقات ممکن است زخمهاي طولاني مدتي در دهان شما وجود داشته باشند بدون آنکه علامتي ايجاد کنند.